21 Eylül 2016 Çarşamba

MANTARLAR NASIL TOPLANMALIDIR?

Mantar toplayanlar arasında en çok mantarların nasıl toplanacağı konusunda tartışma yapılır ve farklı iddialar ortaya konur. Özellikle mantarların kesilmesi veya sökülmesi konusuna odaklanan bu iddialar daha çok dışarıdan gördükleri, uzman olmayanlara ait, oradan buradan okudukları görüşler olup bilimsel gerçeklerle pek ilgisi yoktur.

PEKİ MANTARLAR NASIL KOPARTILIR?
Şapkalı bir mantarı keserek toplamayın. Mantarı şapkasından tutup olduğu yerde burarak ve mümkün olduğu kadar zemindeki toprağı az rahatsız ederek kopartıp, sonra kök, sap temizliği yapmak daha doğrusudur.
Kolayca kırlıp  dağılan mantarları ise sapıdan tutup burarak veya doğrudan bıçak ile topraktan ayırabiliriz.
Mantarı keserek toplarsanız yerinde kalan sap parçası çürür ve mantar misel sisteminin enfekte olmasına (hastalanmasına) neden olabilir. Asıl korunması gereken toprak altındaki ağsı misel yapısıdır.
Mantarın asıl gövdesi toprak altındaki misel ağıdır.
MİSEL toprak altında devasa bir ağ oluşturur. Bazen kilometrelerce genişlikte olabilse de genellikle bir kaç metrekare alan kaplar. Bu ağ besin elementlerini almaya, bitkilerle iletişim kurma ve alışveriş yapmaya, mantarın geleceğini devam ettirmeye yarar.
Mantarın üreme organları ise sporlarıdır. Bir mantar milyarlarca spor bırakır ve aynı ortamda genellikle bunlardan hiç birisi gelişmez. Ancak rüzgar ve başka etkenlerle mantarların olmadığı boş ve uygun bir alan bulursa yeni bir mantar ağı oluşturabilir.
Bu nedenle mantarın meyvesi olan şapka ve saptan oluşan bölümünü dikkatlice kopartmak mantar organizması üzerinde çok büyük olumsuz etki yapmaz. Sadece, kopartırken misel ağlarına zarar vermemeye, toprağı fazla karıştırmamaya dikkat etmek yeterlidir.

Ağaçta büyüyen Polipor türleri (kükürt mantarı ve kararan mantar gibi) ve istiridye mantarlarında keserek hasat bazen işe yarayabilir. Fakat bu mantarı korumaktan çok, yeniden hızlı meyve sürmesini sağlamak için yapılır.
Kuzugöbeği gibi zayıf topraklarda büyüyen ve sert sapa sahip mantarları da toprağa en yakın yerden keserek toplamak daha doğrudur. Çünkü kuzugöbeğini burarak koparttığımızda zayıf olan toprak ve misel ağları diğer mantarlara göre daha çok zarar görebilir.
Mantarın temizlenmesini topladığınız gün yapın. Kaba temizliği, hatta mümkünse ince temizliği de mantarı topladığınız yerde yaparsanız iyi olur. Böylece hem mantarların bünyesindeki doğal maddeler yine doğada kalırlar hem de boşuna fazla yük taşımamış olursunuz.
Dikkat ederseniz mantarların kökleri ve şapka üstlerinde toprak toz olsa da bile çoğunlukla şapka altındaki lamelleri temizdir. Eğer mantarları toplarken ayıklarsanız lamellerin arasına toz toprak ve yaprak girmesini önlemiş olursunuz. Böylece yıkamaya ihtiyaç duymadan doğrayıp pişirmek te mümkün olur.
MANTAR NE ZAMAN, NEREDEN TOPLANMALIDIR?
En uygun mantar toplama zamanı, güneşli günlerde, sabah çiyinin kaybolduğu zamandan öğlen ortasına kadar olan süredir.
Daima kuru havada mantar toplamaya çalışın. Islak mantarları toplamak oldukça zor ve sıkıcı olur.
Mantar topladığınız yerin, motorlu taşıt trafiği olan yollardan en az 100 metre uzak olmasına özen gösterin. Eksoz gazlarından çıkan zararlı maddeleri (kanserojen ağır metaller) mantarlar bünyelerinde biriktirmektedirler.
TOPLADIĞIMIZ MANTARLARI NASIL TAŞIMALIYIZ?
Mantar toplarken daima bir hasır sepet kullanılmalıdır. Sepetin içinde kartondan veya uygun bir malzemeden gözler yapılırsa değişik mantar türlerini ayrı ayrı bölümlere koyabilirsiniz. Kağıt torba ve özellikle de plastik torba elverişli değildir. Kağıt torba ıslanıp yırtılır, plastik torba ise mantarı sıkıştırır ve ezerek bozulmasına neden olur. Hiç bir şey bulamamışsanız büyükçe bir poşet içerisine kalın karton kutu yerleştirip mantarlarınızı ezilmeden birbirlerine bulaştırmadan eve kadar taşıyabilirsiniz.
KURTLANMIŞ MANTARLAR
Mantarın böceklenmiş (larvalı, kurtcuklu) olup olmadığı her zaman dışarıdan bakarak anlaşılmayabilir. Bunu anlamak için mantarı boylamasına kesiniz. Eğer içi çok kurtlu değil ise, kurtlu kısımlarını kesip atarak sağlam kısımlarını saklayabilirsiniz.
Evde ayıklarken kurtlu olduğunu farkettiğiniz mantarları bol tuzlu su doldurduğunuz bir kapta bir saat bekletmek kurtların dökülmesi için yararlı olabilir.
TANIMADIĞIMIZ, BEĞENMEDİĞİMİZ VEYA ZEHİRLİ MANTARLARA NASIL DAVRANMALIYIZ?
Beğenmediğiniz yada tanımadığınız mantarları bilinçsizce tekmeyle dağıtıp parçalamayın. Sizin beğenip toplamadığınız mantar türleri belki de başkalarına göre çok lezzetlidir. Ayrıca yenmese de mantarlar ekosistemin önemli parçalarıdır. Zehirli mantarların varlığı bile diğer pek çok canlı için hayati önem taşır.
Mantar toplama ile ilgili şu videolara göz atabilirsiniz.

Çörek mantarlarının toplanması

Kükürt mantarının toplanması

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder